Amsterdam
Het Rijksmuseum met Leyster, Ruysch en Merian, en daarna het stille Begijnhof.
Route met het OV ↗Zij hielden het land draaiende.
Buitenlandse reizigers in de 17e eeuw verbaasden zich over de Hollandse vrouwen: ze dreven handel, voerden de boekhouding, ondertekenden contracten en spraken hun mannen tegen. Terwijl zeelieden jaren van huis waren, liepen huishoudens, winkels en werkplaatsen door dankzij hen.
De Gouden Eeuw wordt vaak verteld als een verhaal van kooplieden, admiraals en schilders. Maar achter elke reis naar Azië stonden vrouwen die thuis het gezin en vaak ook de zaak runden, en weduwen die bedrijven voortzetten. Sommige vrouwen werden zelf beroemd: Judith Leyster werd meester-schilder in Haarlem, Rachel Ruysch een van de best betaalde schilders van haar tijd, Maria Sibylla Merian reisde naar Suriname om insecten te bestuderen en Anna Maria van Schurman werd de eerste vrouw aan een Nederlandse universiteit. In musea in het hele land kun je hun werk en hun verhaal nog zien. Volg deze gids van Haarlem naar Amsterdam en Den Haag.
Van de Gouden Eeuw tot vandaag: kunstenaars, geleerden, vechters voor rechten, verzetsvrouwen en kampioenen. Kies een kleur.
De Haarlemse weduwe en zakenvrouw wordt tijdens het Spaanse beleg van de stad een legende.
Te zien in: HaarlemMeester in het Haarlemse schildersgilde, met een eigen atelier en leerlingen.
Te zien in: Rijksmuseum →, AmsterdamDe eerste vrouw aan een Nederlandse universiteit, achter een scherm in Utrecht.
Te zien in: Museum Martena, FranekerKunstenaar en natuuronderzoeker, reist naar Suriname om insecten en planten te bestuderen.
Te zien in: Rijksmuseum →, AmsterdamWordt hofschilder in Düsseldorf; haar bloemstukken behoren tot de duurste schilderijen van haar tijd.
Te zien in: Mauritshuis →, Den HaagGeboren op Slot Zuylen. Ze schrijft romans en duizenden brieven en denkt hardop na over vrijheid en het huwelijk.
Te zien in: Slot Zuylen, UtrechtDe eerste vrouw die officieel aan een Nederlandse universiteit studeert, in 1879 de eerste vrouwelijke arts, en een voorvechter van vrouwenkiesrecht.
Op haar achttiende wordt Wilhelmina ingehuldigd. In de Tweede Wereldoorlog spreekt ze het land toe via Radio Oranje vanuit Londen.
Te zien in: Paleis Het Loo →, ApeldoornVrouwen krijgen stemrecht. Een jaar eerder werd Suze Groeneweg de eerste vrouw in de Tweede Kamer.
Ze helpt duizenden vooral Joodse kinderen met de Kindertransporten in veiligheid te brengen naar Engeland.
Te zien in: Verzetsmuseum →, AmsterdamDuikt onder in het Achterhuis en schrijft het dagboek dat de wereld rondgaat.
Te zien in: Anne Frank Huis, AmsterdamHaar familie verbergt Joodse onderduikers in hun huis boven de horlogewinkel. In 1944 worden ze verraden.
Te zien in: Corrie ten Boom Huis, HaarlemHet meisje met het rode haar, verzetsstrijder uit Haarlem, wordt drie weken voor de bevrijding gefusilleerd.
Te zien in: HaarlemWint vier gouden medailles op de Olympische Spelen in Londen: de vliegende huisvrouw.
Juliana volgt haar moeder op en wordt koningin.
Publiceert Oeroeg, over vriendschap en koloniaal Indië, en wordt een van de grootste schrijvers van het land.
De eerste verhaaltjes van Jip en Janneke verschijnen. Ze wordt de koningin van de Nederlandse kinderliteratuur.
De eerste vrouwelijke minister van Nederland.
Beatrix wordt koningin: jurist uit Leiden, beeldhouwer en beschermvrouwe van de kunsten.
Eén dag, vier momenten. Zo haal je alles uit je bezoek.
Zes plekken om je museumdag compleet te maken.
Hier hangt het beroemde groepsportret van de regentessen van het Oudemannenhuis, door Frans Hals in 1664 geschilderd: vrouwen die een groot tehuis bestuurden. Het museum zit in hetzelfde gebouw.
Zoek de Vrolijke drinker van Judith Leyster, de bloemstillevens van Rachel Ruysch en het werk van Maria Sibylla Merian, en kijk hoe vaak vrouwen in de schilderijen het werk doen.
Het bloemstilleven van Rachel Ruysch laat zien waarom vorsten bij haar in de rij stonden. Kijk ook naar de vrouwen bij Vermeer en Jan Steen.
Al eeuwen een hofje waar ongetrouwde vrouwen samen en zelfstandig leefden. Een stille binnenplaats midden in de stad, gratis te bezoeken; wees er wel stil, er wonen nog mensen.
Het museum in Franeker heeft een zaal over Anna Maria van Schurman: geleerde, kunstenaar, schrijver in vele talen en pleitbezorger van onderwijs voor vrouwen.
Kenau Simonsdochter Hasselaer was een Haarlemse weduwe die een scheepswerf en houthandel leidde. Tijdens het beleg van 1572 werd ze een legende. Loop van de Grote Markt naar het Kenaupark.
In 1636 zat er een vrouw in de collegezaal van Utrecht. Niemand mocht haar zien.
Anna Maria van Schurman sprak Latijn, Grieks, Hebreeuws, Arabisch en nog meer talen, en ze schilderde, graveerde en schreef gedichten. Toen in 1636 de universiteit van Utrecht openging, mocht ze colleges volgen, iets wat voor vrouwen niet gewoon was. Ze zat wel achter een scherm of gordijn, zodat de mannelijke studenten haar niet konden zien. Van Schurman gebruikte haar stem: ze schreef een verhandeling waarin ze betoogde dat vrouwen net zo goed mogen studeren als mannen. Ze werd in heel Europa bekend als de geleerdste vrouw van haar tijd.
Waar: Academiegebouw en Domplein, Utrecht
Drie dagtochten naar de vrouwen van de Gouden Eeuw.
Het Rijksmuseum met Leyster, Ruysch en Merian, en daarna het stille Begijnhof.
Route met het OV ↗De stad van Anna Maria van Schurman, met de Dom en de oude universiteit.
Route met het OV ↗Rachel Ruysch en Vermeer in het Mauritshuis.
Route met het OV ↗Reistijden zijn een indicatie. Actuele tijden op 9292.nl ↗.
Haarlem is klein, mooi en rustig, met het Frans Hals Museum in het centrum. Amsterdam ligt op een kwartier met de trein, Den Haag en Utrecht op een klein uur.