Haarlem
Teylers Museum, het oudste museum van Nederland, vol fossielen, instrumenten en tekeningen.
Route met het OV ↗
Een geschenk van Oranje, zestien Nobelprijzen later.
In 1575 schonk Willem van Oranje Leiden een universiteit. Bijna vijf eeuwen later is het een van de oudste en bekendste universiteiten van Europa. Zestien Nobelprijswinnaars studeerden, promoveerden, doceerden of werkten er, en drie generaties van het koningshuis zaten er in de collegebanken.
Leiden werd een stad van kennis. In de 17e eeuw kwamen studenten uit heel Europa, en ook Rembrandt en René Descartes schreven zich in. Er kwam een botanische tuin, een sterrenwacht en een anatomisch theater. Rond 1900 maakte de natuurkunde Leiden wereldberoemd: Lorentz, Zeeman en Kamerlingh Onnes kregen de Nobelprijs, en in het lab van Kamerlingh Onnes werd voor het eerst ter wereld helium vloeibaar gemaakt. Albert Einstein was er bijzonder hoogleraar. De broers Jan en Niko Tinbergen wonnen allebei een Nobelprijs, de een voor economie, de ander voor geneeskunde. De tijdlijn hieronder toont alle zestien laureaten met een Leidse band, volgens de lijst van de universiteit zelf. Veel van hun instrumenten kun je zien in Rijksmuseum Boerhaave.
Een universiteit is een geschenk dat blijft geven. Wat Willem van Oranje in 1575 aan Leiden schonk, verrijkt bijna 450 jaar later nog steeds Nederland en de wereld.
De grote momenten van de universiteit en alle zestien Nobelprijswinnaars met een Leidse band. Kies een kleur om één verhaal te volgen.
Na het beleg van Leiden sticht Willem van Oranje de eerste universiteit van de Noordelijke Nederlanden.
Te zien in: Academiegebouw, RapenburgDe universiteit legt een kruidentuin aan. Carolus Clusius plant er een paar jaar later de eerste tulpen.
Te zien in: Hortus botanicus Leiden →De jonge Rembrandt van Rijn staat ingeschreven als student, maar kiest al snel voor de schilderkunst.
Te zien in: Museum De Lakenhal →De Franse filosoof René Descartes schrijft zich in om wiskunde te studeren. Hij woonde zo'n twintig jaar in de Republiek.
Te zien in: Academiegebouw, RapenburgLeiden krijgt een van de eerste universitaire sterrenwachten ter wereld.
Te zien in: Oude SterrewachtHerman Boerhaave wordt hoogleraar. Zijn onderwijs aan het ziekbed trekt studenten uit heel Europa.
Te zien in: Rijksmuseum Boerhaave →Jacobus van 't Hoff, de allereerste Nobelprijswinnaar scheikunde, studeerde in Leiden.
Hendrik Lorentz, hoogleraar in Leiden, en zijn oud-student Pieter Zeeman delen de prijs voor hun werk aan licht en magnetisme.
Te zien in: Rijksmuseum Boerhaave →In het lab van Heike Kamerlingh Onnes wordt voor het eerst ter wereld helium vloeibaar gemaakt. Leiden wordt de koudste plek op aarde.
Te zien in: Rijksmuseum Boerhaave →Johannes Diderik van der Waals studeerde en promoveerde in Leiden.
Tobias Asser, gepromoveerd in Leiden, krijgt de Nobelprijs voor de Vrede voor zijn werk aan internationaal recht.
De Leidse hoogleraar die de supergeleiding ontdekte, krijgt de prijs voor zijn onderzoek naar extreme kou.
Te zien in: Rijksmuseum Boerhaave →Albert Einstein is van 1920 tot 1946 bijzonder hoogleraar in Leiden, en een goede vriend van natuurkundige Paul Ehrenfest.
De Leidse hoogleraar Willem Einthoven vindt het elektrocardiogram uit: het hartfilmpje.
Te zien in: Rijksmuseum Boerhaave →De eerste van drie generaties Oranjes aan de Leidse universiteit.
Te zien in: Academiegebouw, RapenburgDe ontdekker van vitamine C deed begin jaren twintig onderzoek in Leiden.
Enrico Fermi werkte in 1924 met een beurs in Leiden.
De latere koningin studeert hier tot 1961 rechten. In 2005 krijgt ze van de universiteit een eredoctoraat.
Te zien in: Academiegebouw, RapenburgDe Russische natuurkundige Igor Tamm was in 1928 gastonderzoeker in Leiden.
Leidse student en promovendus, en winnaar van de allereerste Nobelprijs voor economie.
Zijn broer, Leids student, docent en hoogleraar, wint de prijs voor zijn onderzoek naar diergedrag.
Tjalling Koopmans promoveerde in 1936 in Leiden.
Nicolaas Bloembergen promoveerde in 1948 in Leiden, voor zijn werk aan laserspectroscopie.
Niels Jerne studeerde in Leiden en kreeg de prijs voor zijn werk aan het immuunsysteem.
De latere koning studeert hier geschiedenis.
Te zien in: Academiegebouw, RapenburgEén dag, vier momenten. Zo haal je alles uit je bezoek.
Zes plekken om je museumdag compleet te maken.
Het museum van de wetenschap, met instrumenten van Leidse Nobelprijswinnaars, het koude lab van Kamerlingh Onnes en een nagebouwd anatomisch theater.
Het hart van de universiteit aan het Rapenburg. In het Zweetkamertje wachten promovendi op de uitslag en zetten ze daarna hun handtekening op de muur, naast die van generaties voor hen.
De oudste botanische tuin van Nederland, met de Clusiustuin, kassen en eeuwenoude bomen.
De sterrenwacht uit 1860 aan de rand van de Hortus, opvolger van de sterrenwacht op het dak van 1633. Kijk op de site van de universiteit voor open dagen.
Vroeg werk van Rembrandt, die even student was in Leiden, en de geschiedenis van de stad.
Volgens velen de mooiste gracht van Nederland, met de universiteitsgebouwen, de Hortus en de oude studentenhuizen.
Drie dagtochten naar wetenschap en kunst in de buurt.
Teylers Museum, het oudste museum van Nederland, vol fossielen, instrumenten en tekeningen.
Route met het OV ↗Het Mauritshuis en de koninklijke collecties.
Route met het OV ↗Het Prinsenhof, waar Willem van Oranje stierf.
Route met het OV ↗Reistijden zijn een indicatie. Actuele tijden op 9292.nl ↗.
Leiden is klein genoeg om alles te lopen. Den Haag, Delft en Haarlem liggen op korte treinafstand.