Haarlem
Teylers Museum en zijn elektriseermachine.
Route met het OV ↗
Van de telescoop tot Bluetooth.
Een klein land met veel water en weinig ruimte moet slim zijn. Nederlanders keken als eersten naar de sterren door een telescoop, zagen bacteriën onder een microscoop, bouwden een duikboot, bedachten de aandelenmarkt, de cassette en de cd, en schreven mee aan Bluetooth en wifi.
Sommige uitvindingen kwamen uit werkplaatsen in Middelburg en Delft, andere uit de laboratoria van Leiden, de fabrieken van Philips in Eindhoven of een kantoor in Amsterdam. Hieronder vind je een speelse lijst van Nederlandse uitvindingen en ontdekkingen, met bij elk waar je het in een museum kunt zien. Kies een kleur om te filteren. Daarna kun je jezelf testen: wat klopt er van de verhalen die Nederlanders graag vertellen? Is de oranje wortel echt een eerbetoon aan Oranje? En wat heeft Leiden met het woord batterij te maken?
Uitvindingen en ontdekkingen met een Nederlands stempel. Kies een kleur.
Brillenmakers in Middelburg, vaak Zacharias Janssen genoemd, worden in verband gebracht met de eerste samengestelde microscoop.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenCornelis Corneliszoon uit Uitgeest laat de wind hout zagen. Zo bouwt Holland sneller schepen dan wie ook.
Zaanse SchansIn Hoorn ontstaat de fluit: een goedkoop vrachtschip met veel ruimte en weinig bemanning, het werkpaard van de Gouden Eeuw.
Het Scheepvaartmuseum, AmsterdamDe VOC geeft als eerste bedrijf aandelen uit die iedereen kan kopen en verhandelen. Amsterdam krijgt de eerste moderne beurs.
Hans Lipperhey uit Middelburg vraagt octrooi aan op een kijker die verre dingen dichtbij haalt.
Zeeuws Museum, MiddelburgHugo de Groot schrijft Mare Liberum: de zee is van iedereen. Het begin van het internationaal recht.
Standbeeld op de Markt, DelftCornelis Drebbel uit Alkmaar vaart met een roeiboot onder water over de Theems in Londen.
De Leidse hoogleraar Willebrord Snellius beschrijft hoe licht breekt als het van lucht in water gaat.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenChristiaan Huygens ontdekt de grootste maan van Saturnus en verklaart een paar jaar later dat Saturnus een ring heeft.
Hofwijck, VoorburgHuygens bouwt een klok met een slinger: voor het eerst lopen klokken op een paar seconden per dag nauwkeurig.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenJan van der Heyden zet Amsterdam vol olielantaarns en vindt een brandspuit met slang uit.
Antoni van Leeuwenhoek uit Delft ziet met zijn zelfgemaakte lensjes als eerste mens bacteriën en andere diertjes in een druppel water.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenDaniel Gabriel Fahrenheit, die in de Republiek woonde en werkte, maakt betrouwbare thermometers met kwik.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenPieter van Musschenbroek bewaart elektriciteit in een glazen fles: de eerste condensator.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenTeylers Museum laat een enorme machine bouwen die vonken van een halve meter maakt. Hij staat er nog.
Teylers Museum →, HaarlemBegin 19e eeuw bakken bakkers in Gouda van restjes een wafel met stroop. Nu eet de hele wereld ze, liefst op een kop koffie.
GoudaWillem Einthoven meet in Leiden de elektrische signalen van het hart: het elektrocardiogram.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenHeike Kamerlingh Onnes ontdekt dat kwik bij extreme kou stroom geleidt zonder enige weerstand.
Rijksmuseum Boerhaave →, LeidenFrits Zernike uit Groningen maakt doorzichtige cellen zichtbaar zonder ze te kleuren. Nobelprijs in 1953.
Willem Kolff bouwt in Kampen, midden in de oorlog, de eerste werkende dialysemachine.
Hub van Doorne van DAF geeft de auto een traploze automaat met riemen. Een idee dat nog steeds rijdt.
DAF Museum →, EindhovenLou Ottens van Philips bedenkt een bandje dat in je jaszak past. Muziek wordt draagbaar.
Philips Museum →, EindhovenPhilips en Sony brengen samen de compact disc op de markt.
Philips Museum →, EindhovenHet pronkstuk van de Deltawerken: een dam met schuiven die open blijft voor het getij en dicht kan bij storm.
Deltapark Neeltje JansGuido van Rossum schrijft bij het CWI in Amsterdam de programmeertaal Python, nu een van de populairste ter wereld.
De Nederlandse ingenieur Jaap Haartsen ontwikkelt bij Ericsson de basis van Bluetooth.
Vic Hayes, de vader van wifi, leidt de commissie die de standaard maakt; de techniek kreeg mede vorm bij NCR in Nieuwegein.
TomTom uit Amsterdam brengt een betaalbaar navigatiekastje voor in de auto.
Eén dag, vier momenten. Zo haal je alles uit je bezoek.
Zes plekken om je museumdag compleet te maken.
Het museum van de Nederlandse wetenschap: de microscopen van Van Leeuwenhoek, de klokken van Huygens, de Leidse fles en het koude lab van Kamerlingh Onnes.
Het oudste museum van Nederland, met de enorme elektriseermachine uit 1784, fossielen en instrumenten in prachtige houten kasten.
Van gloeilamp tot cassette en cd: het verhaal van het bedrijf dat Eindhoven groot maakte, in de oude fabriek waar het begon.
Werkende molens, waaronder een houtzaagmolen. Hier zie je hoe wind de Gouden Eeuw aandreef.
Het buitenhuis van de familie Huygens in Voorburg, nu een museum over Constantijn en Christiaan Huygens.
Loop de Oosterscheldekering in en zie hoe Nederland zich tegen de zee beschermt.
Nederlanders vertellen graag een goed verhaal. Raad eerst, kijk dan wat klopt.
Wortels zijn oranje als eerbetoon aan het Huis van Oranje.
Nederlandse kwekers maakten in de 17e eeuw de oranje wortel populair, maar er is geen bewijs dat dat voor Oranje was. Een mooi verhaal, meer niet.
Het woord batterij komt uit Leiden.
Bijna! Benjamin Franklin noemde een rij gekoppelde Leidse flessen een battery, net als een rij kanonnen. Zo kwam het woord bij de elektriciteit.
Een Nederlander ontwierp een van de eerste verbrandingsmotoren.
Rond 1673 ontwierp Christiaan Huygens een motor die werd aangedreven door kleine ontploffingen van buskruit in een cilinder. Hij werd nooit echt gebruikt, maar het is een verre voorloper van de automotor.
De Nederlanders vonden de sextant uit.
De sextant komt uit Engeland en Amerika, rond 1730. Wel maakten Amsterdamse kaartenmakers als Blaeu de beste zeekaarten van hun tijd.
Bluetooth is deels Nederlands.
Jaap Haartsen, een Nederlandse ingenieur bij Ericsson, legde in 1994 de basis. Hij staat in de Amerikaanse National Inventors Hall of Fame.
De fiets is een Nederlandse uitvinding.
De voorloper van de fiets komt uit Duitsland, in 1817. Maar Nederland heeft meer fietsen dan inwoners.
De telescoop is Nederlands.
De oudste bekende octrooiaanvraag voor een kijker is van Hans Lipperhey uit Middelburg, in 1608. Galileo hoorde ervan en bouwde zijn eigen versie.
De eerste aandelen ter wereld waren Nederlands.
De VOC verkocht vanaf 1602 aandelen die vrij te verhandelen waren. Daarmee begon de moderne beurs, in Amsterdam.
Drie dagtochten naar uitvindingen.
Teylers Museum en zijn elektriseermachine.
Route met het OV ↗De stad van Van Leeuwenhoek en Grotius, met het Prinsenhof.
Route met het OV ↗Het Philips Museum en het DAF Museum.
Route met het OV ↗Reistijden zijn een indicatie. Actuele tijden op 9292.nl ↗.
Vanuit Leiden zijn Haarlem, Delft en Den Haag dichtbij. Eindhoven en Zeeland zijn langere dagtochten.