Thema

De VOC

Specerijen, schepen en de prijs van rijkdom.

Foto: By Derbrauni - Own work, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=132511258

Het verhaal van De VOC

In 1602 bundelden zes Hollandse en Zeeuwse steden hun handel op Azië in één bedrijf: de Verenigde Oostindische Compagnie. Peper, nootmuskaat en porselein maakten de Republiek rijk. Die rijkdom werd ook betaald met geweld, verovering en slavernij, en dat hoort bij het verhaal.

De VOC zie je nog overal terug: in pakhuizen, kantoren, havens en museumzalen. De route volgt de zes kamers van de compagnie: Amsterdam, Middelburg, Delft, Rotterdam, Hoorn en Enkhuizen. In Amsterdam kijk je naar het Oost-Indisch Huis en een replica van een VOC-schip, in Lelystad staat de Batavia. Musea vertellen het verhaal steeds vaker van twee kanten: de handel en de schatten, maar ook de mensen in Azië en Afrika die ervoor betaalden. Met Amsterdam als uitvalsbasis doe je de meeste plekken met de trein, een stad per dag.

  • 1602oprichting van de VOC
  • 17Heren XVII, het bestuur van de compagnie
  • 1799de VOC wordt opgeheven

Jouw museumdag in De VOC

Eén dag, vier momenten. Zo haal je alles uit je bezoek.

  1. 10:00MUSEUM
    Het Scheepvaartmuseum Begin bij de kaarten en klim daarna aan boord van de Amsterdam.
  2. 12:30EAT
    Indonesische lunch in de stad De Indonesische keuken in Amsterdam is zelf een stukje van deze geschiedenis.
  3. 15:30SHOP
    Nieuwmarkt en Oude Hoogstraat Rond het Oost-Indisch Huis vind je boekwinkels, thee en speciaalzaken.
  4. 19:00SLEEP
    Rond het Oosterdok Slaap bij het water, waar vroeger de VOC-werven lagen.

De VOC in zes momenten

  1. 1595De Eerste Schipvaart onder Cornelis de Houtman vertrekt naar Java en bewijst dat de route werkt.
  2. 1602De Staten-Generaal geven de nieuwe VOC het alleenrecht op de handel met Azië.
  3. 1619Jan Pieterszoon Coen verovert Jakarta en sticht daar Batavia, het centrum van de compagnie in Azië.
  4. 1621Coen verovert de Banda-eilanden: het grootste deel van de bevolking wordt gedood, verdreven of tot slaaf gemaakt, en slaven werken daarna op de nootmuskaatplantages.
  5. 1652Jan van Riebeeck sticht een verversingspost aan de Kaap, waar de VOC al snel tot slaaf gemaakte mensen inzet.
  6. 1799Na jaren van schulden en verlies wordt de VOC opgeheven en neemt de staat de bezittingen over.

Wat te doen in De VOC

Zes plekken om je museumdag compleet te maken.

  1. 01

    Het Scheepvaartmuseum

    In het voormalige marinemagazijn uit 1656 zie je kaarten, globes en scheepsmodellen. Buiten ligt een replica van de Amsterdam, een VOC-schip uit 1749. Het museum besteedt nadrukkelijk aandacht aan slavernij en de schaduwkanten van de VOC.

    AmsterdamHalve dag
  2. 02

    Oost-Indisch Huis

    Vanaf 1606 het hoofdkantoor van de VOC, waar ook de Heren XVII vergaderden. Nu is het een gebouw van de Universiteit van Amsterdam. Bekijk de gevel aan de Oude Hoogstraat en loop, als de poort open is, de binnenplaats op.

    AmsterdamHalf uur
  3. 03

    Rijksmuseum →

    Schilderijen uit de Gouden Eeuw, scheepsmodellen en voorwerpen uit Azië laten zien wat de compagnie naar Holland bracht. Let op de zaaltekstjes: die vertellen ook wie er de prijs voor betaalde.

    AmsterdamHalve dag
  4. 04

    Oost-Indisch Huis Delft

    Hier zetelde de Delftse kamer van de VOC. Het gebouw aan de gracht Oude Delft is niet open voor publiek, maar de gevel is een mooie stop op een wandeling naar het Prinsenhof.

    DelftKwartier
  5. 05

    Maritiem Museum Rotterdam →

    Rotterdam had zijn eigen VOC-kamer. Het museum aan de Leuvehaven vertelt de geschiedenis van de stad als havenstad, van zeilschip tot containerterminal.

    Rotterdam1 tot 2 uur
  6. 06

    Zeeuws Museum

    De Zeeuwse kamer was na Amsterdam de grootste van de VOC. In de middeleeuwse abdij van Middelburg ontdek je hoe de zee Zeeland rijk maakte, en tegen welke prijs.

    Middelburg1 tot 2 uur
Verborgen verhaal

Hoe Kaap Hoorn aan zijn naam kwam

Het zuidelijkste puntje van Zuid-Amerika is genoemd naar een stadje aan het IJsselmeer. Dat komt door een paar kooplui die de VOC te slim af wilden zijn.

Lees het verhaalVerberg het verhaal

De VOC had het alleenrecht op de vaart naar Azië via Kaap de Goede Hoop en de Straat van Magellaan. Koopman Isaac Le Maire zocht een andere weg. In 1615 vertrokken zijn zoon Jacob en schipper Willem Schouten uit Hoorn met twee schepen, de Eendracht en de Hoorn. De Hoorn ging in Patagonië verloren door brand, maar de Eendracht vond een nieuwe doorgang. In januari 1616 rondden ze de zuidpunt van het continent en noemden die Kaap Hoorn, naar hun thuisstad. In Batavia geloofde Jan Pieterszoon Coen hun verhaal niet: hij nam het schip in beslag en stuurde de mannen naar huis. Jacob Le Maire overleed onderweg, en pas jaren later kreeg zijn vader bij de rechter gelijk.

Waar: Binnenhaven, Hoorn

Buiten de stad

Drie VOC-plekken rond het oude Zuiderzeegebied, alle drie goed te doen als dagtocht vanuit Amsterdam.

Trein vanaf Amsterdam Centraal, ca. 35 min

Hoorn

Thuisstad van Coen en van Kaap Hoorn, met een haven vol 17e-eeuwse gevels en de Hoofdtoren. Het Westfries Museum wordt verbouwd en heropent naar verwachting medio 2027.

Route met het OV ↗
Trein vanaf Amsterdam Centraal, ca. 1 uur

Enkhuizen

Het Peperhuis uit 1625 was een VOC-pakhuis en hoort nu bij het Zuiderzeemuseum. Combineer het met een wandeling langs de havens.

Route met het OV ↗
Trein vanaf Amsterdam Centraal, ca. 40 min, daarna bus

Lelystad

In Museum Batavialand staat de replica van de Batavia, een VOC-schip dat in 1629 voor Australië verging. Sinds oktober 2026 staat het schip op het droge en wordt het museum vernieuwd; check vooraf wat er te zien is.

Route met het OV ↗

Reistijden zijn een indicatie. Actuele tijden op 9292.nl ↗.

SLEEP

Slaap in Amsterdam, volg de compagnie

Amsterdam was de grootste kamer van de VOC en is nog steeds de handigste plek om te overnachten. Er zijn hotels voor elk budget, van hostels tot grachtenpanden. Hoorn, Enkhuizen en Lelystad liggen op korte treinafstand, Delft en Rotterdam ook. Overdag reis je de route af, 's avonds eet je weer aan de grachten.