Thema · Italië

Toen de paus in Frankrijk woonde

68 jaar lang woonden de pausen in Avignon, en Rome bleef zonder hen achter. Zo kwamen ze terug.

Toen de paus in Frankrijk woonde

Vandaag lijken de paus en Rome bij elkaar te horen. Maar in de veertiende eeuw woonden zeven pausen na elkaar in Avignon, in Zuid-Frankrijk, in een paleis zo groot als een burcht. Rome werd arm en leeg, en Italianen spraken van de Babylonische ballingschap.

Het begon met ruzie tussen een paus en een koning. Paus Bonifatius VIII vond dat de paus boven alle koningen stond. Koning Filips IV van Frankrijk was het daar niet mee eens, en in 1303 vielen zijn mannen de oude paus aan in zijn geboortestad Anagni. Twee jaar later werd een Fransman tot paus gekozen, en in 1309 vestigde hij zich in Avignon. De pausen na hem waren allemaal Frans. Ze bouwden het enorme Pausenpaleis en kochten later de stad zelf. Ondertussen viel Rome uit elkaar: kerken vervielen, rijke families vochten op straat en een dromer, Cola di Rienzo, probeerde zelfs de Romeinse Republiek terug te brengen. Heiligen en dichters smeekten de pausen terug te komen. In 1377 kwam Gregorius XI eindelijk terug naar Rome, maar al snel waren er twee pausen, een in Rome en een in Avignon, en moest Europa kiezen.

  • 7pausen woonden na elkaar in Avignon
  • 68jaar zat Rome zonder paus, van 1309 tot 1377
  • 443jaar was Avignon van de pausen, van 1348 tot 1791

Toen de paus in Frankrijk woonde door de tijd

Kies een kleur en volg één verhaal. Bij elk moment staat waar je het nog ziet.

  1. 1268
    Geloof

    Opgesloten tot ze kiezen

    Voor Avignon woonden de pausen vaak in Viterbo. Hier doen de kardinalen bijna drie jaar over de keuze van een paus, tot het volk ze opsluit, hun eten beperkt en het dak eraf haalt.

    Te zien in: Polo Monumentale Colle del Duomo
  2. 1303
    Macht

    De klap van Anagni

    Mannen van de Franse koning vallen het paleis van paus Bonifatius VIII in Anagni binnen en nemen hem gevangen. Volgens de legende gaf een van hen de oude paus een klap. Een maand later sterft hij.

    Te zien in: Palazzo Bonifacio VIII
  3. 1309
    De wereld

    De paus verhuist naar Avignon

    Clemens V, een Franse paus, vestigt zich in Avignon aan de Rhône, vlak bij gebied van de Kerk. Hij gaat nooit naar Rome.

  4. 1335
    Kunst

    Een paleis als een burcht

    Paus Benedictus XII begint aan het Pausenpaleis. Zijn opvolger maakt het nog groter: een van de grootste gotische gebouwen van Europa.

  5. 1347
    Macht

    Cola di Rienzo op het Capitool

    In een Rome zonder paus grijpt de herbergierszoon Cola di Rienzo de macht op het Capitool en droomt van een nieuwe Romeinse Republiek. In 1354 wordt hij op dezelfde heuvel door een woedende menigte gedood.

    Te zien in: Capitoline Museums
  6. 1348
    De wereld

    De pausen kopen Avignon

    Paus Clemens VI koopt de stad Avignon van koningin Johanna van Napels voor 80.000 gouden florijnen.

  7. 1354
    Oorlog

    Een kardinaal herovert Italië

    Vanuit Avignon stuurt de paus kardinaal Albornoz om de gebieden van de Kerk in Italië terug te winnen. Hij bouwt sterke burchten, zoals de vesting in Viterbo.

    Te zien in: National Etruscan Museum Rocca Albornoz
  8. 1376
    Vrouwen

    Catharina gaat naar Avignon

    Catharina van Siena, een jonge vrouw uit een familie van ververs, reist naar Avignon en zegt paus Gregorius XI recht in zijn gezicht dat hij in Rome hoort.

  9. 1377
    Geloof

    Terug naar Rome

    In januari trekt Gregorius XI Rome binnen. Het lange verblijf in Frankrijk is voorbij, voorlopig.

  10. 1378
    Oorlog

    Twee pausen tegelijk

    Na de dood van Gregorius kiezen de kardinalen een Italiaanse paus, bedenken zich en kiezen een Franse, die terugkeert naar Avignon. Bijna veertig jaar heeft Europa twee, later zelfs drie pausen.

    Te zien in: Castel Sant'Angelo
  11. 1455
    Kunst

    Rome krijgt zijn trots terug

    Een Venetiaanse kardinaal begint aan een groots paleis in het hart van Rome. Als paus Paulus II woont hij er: Rome is weer de stad van de pausen.

    Te zien in: National Museum of the Palazzo di Venezia
  12. 1791
    De wereld

    Avignon wordt Frans

    Tijdens de Franse Revolutie stemt Avignon voor aansluiting bij Frankrijk. Na meer dan vier eeuwen is de stad niet meer van de pausen.

Waar je het ziet

De musea en plekken waar dit verhaal tot leven komt.

  1. 01

    Palais des Papes

    Het Pausenpaleis in Avignon, met enorme lege zalen en beschilderde kamers. Het ligt in Frankrijk, een mooie treinreis vanuit Italië.

    Avignon (Frankrijk)2 uur
  2. 02

    Polo Monumentale Colle del Duomo

    Het Pausenpaleis van Viterbo, met zijn prachtige loggia en de zaal van de langste pausverkiezing ooit.

    Viterbo1 uur
  3. 03

    Palazzo Bonifacio VIII

    Het pausenpaleis in Anagni, waar de beroemde klap viel. Bezoek daarna de kathedraal ernaast.

    Anagni1 uur
  4. 04

    Capitoline Museums

    Zoek op weg naar boven het standbeeld van Cola di Rienzo bij de trappen, op de heuvel waar hij regeerde en stierf.

    RomaEen halve dag
  5. 05

    Castel Sant'Angelo

    De burcht van de pausen aan de Tiber, fel bevochten tijdens het schisma. Van bovenaf zie je de ommuurde gang naar het Vaticaan.

    Roma2 uur
  6. 06

    National Museum of the Palazzo di Venezia

    Het paleis dat paus Paulus II bouwde toen Rome weer opbloeide, met kunst, wapenrustingen en keramiek.

    Roma2 uur
  7. 07

    National Etruscan Museum Rocca Albornoz

    De burcht die kardinaal Albornoz in Viterbo bouwde voor de pausen van Avignon, nu vol Etruskische schatten.

    Viterbo1 uur
Verborgen verhaal

Waar het woord conclaaf vandaan komt

De langste pausverkiezing uit de geschiedenis eindigde toen de inwoners van Viterbo het dak eraf haalden.

Lees het verhaalSluiten

In 1268 stierf paus Clemens IV in Viterbo, waar de pausen toen vaak woonden. De kardinalen kwamen bijeen in het Pausenpaleis om een nieuwe te kiezen, maar ze werden het niet eens. Weken werden maanden, maanden werden jaren. De inwoners van Viterbo verloren hun geduld. Ze sloten de kardinalen op, gaven ze alleen brood en water en haalden, zo gaat het verhaal, het dak van de zaal, zodat wind en regen konden helpen. In 1271, na bijna drie jaar, kozen ze Gregorius X. De nieuwe paus maakte strenge regels zodat het nooit meer zou gebeuren: voortaan werden de kardinalen met een sleutel opgesloten, cum clave in het Latijn. Daar komt het woord conclaaf vandaan.

Zie het: Polo Monumentale Colle del Duomo

Snelle quiz

Weet jij het?

1/4

Hoeveel pausen woonden na elkaar in Avignon?